W kwietniu 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał szereg rozstrzygnięć dotyczących kredytów walutowych. Orzeczenia odnoszą się przede wszystkim do przedawnienia roszczeń banków o zwrot kapitału oraz skutków uznania za niedozwolone postanowień aneksu do umowy kredytowej.

Przedawnienie roszczeń banków – trzy wyroki z 16 kwietnia 2026 r.

W sprawach C-752/24, C-753/24 i C-901/24 Trybunał rozpatrywał zagadnienia związane z dochodzeniem przez banki roszczeń restytucyjnych po zakwestionowaniu ważności umów kredytowych przez konsumentów.

Sprawa C-752/24 (Jangielak)

TSUE dopuścił możliwość przerwania biegu przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału poprzez wniesienie powództwa przeciwko konsumentowi, również przed prawomocnym zakończeniem postępowania dotyczącego nieważności umowy kredytu.

Jednocześnie podkreślił konieczność zapewnienia konsumentowi skutecznej ochrony, w szczególności przed nieproporcjonalnymi kosztami postępowania.

Sprawa C-753/24 (Rzepacz)

Trybunał odniósł się do możliwości wyjątkowego uwzględnienia przedawnionego roszczenia banku na podstawie krajowych reguł słuszności.

Prawo Unii nie wyklucza takiego rozwiązania w każdej sytuacji. Jego zastosowanie nie może jednak prowadzić do podważenia skuteczności ochrony konsumenta wynikającej z dyrektywy 93/13/EWG.

Sprawa C-901/24 (Falucka)

TSUE wskazał, że oświadczenie konsumenta dotyczące świadomości skutków nieważności umowy, w tym obowiązku zwrotu kapitału otrzymanego od banku, może – zależnie od okoliczności i właściwych przepisów krajowych – zostać zakwalifikowane jako uznanie długu mające znaczenie dla biegu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie to wskazuje na potrzebę odpowiedniej oceny treści oświadczeń składanych przez kredytobiorców w toku postępowań sądowych.

Nieważność aneksu frankowego – wyrok z 30 kwietnia 2026 r.

W sprawie C-246/25 (Hańczynek) Trybunał rozpoznawał zagadnienie skutków nieważności aneksu, na podstawie którego pierwotna umowa kredytu złotowego została zmieniona w umowę powiązaną z frankiem szwajcarskim.

TSUE uznał, że prawo Unii nie wyklucza powrotu do pierwotnych warunków umowy po wyeliminowaniu nieuczciwych postanowień aneksu.

Takie rozwiązanie wymaga jednak zbadania jego konsekwencji dla konsumenta i banku. Przywrócenie pierwotnych warunków powinno zapewniać rzeczywistą równowagę praw i obowiązków stron oraz skuteczną ochronę konsumenta, bez podważania odstraszającego celu dyrektywy 93/13/EWG.

Co wynika z kwietniowych orzeczeń?

Kwietniowe wyroki wskazują, że rozliczenia związane z nieważnością umów kredytowych wymagają uwzględnienia nie tylko charakteru niedozwolonych postanowień, lecz również przebiegu postępowania, zachowania stron oraz skutków poszczególnych czynności procesowych.

Znaczenie mają między innymi moment zakwestionowania umowy, działania podjęte przez bank w celu dochodzenia roszczeń oraz treść oświadczeń składanych przez kredytobiorcę.

Orzeczenia te nie przekreślają uprawnień konsumentów wynikających z dyrektywy 93/13/EWG, ale podkreślają konieczność indywidualnej oceny skutków nieważności umowy oraz wzajemnych rozliczeń stron.